IŞİD'in 15 Eylül'den bu yana kuşattığı ve yoğun bir şekilde saldırdığı Rojava'nın Kobanê Kantonu'ndan göç eden kimi Kobanêliler gözaltı, tutuklanma ve sınırdışı edilmeyle tehlikesi ile karşı karşıya kalıyor. Eylül'den bu yana Türkiye'ye göçen Kobanêlilerden 45'i tutuklanırken 100'den fazlası da yaşanan savaşa rağmen sınırdışı edildi.
Temmuz ayından itibaren IŞİD tarafından kuşatma altına alınan Kobanê'ye yönelik saldırılar 15 Eylül'den bu yana yoğun şekilde devam ediyor. Saldırılar dolayısıyla zorunlu göçe maruz kalan Kobanêlilerin yanı sıra, yaşanan çatışmalarda yarananların tedavisi Urfa, Antep ve Diyarbakır gibi kentlerde yapılıyor.
Saldırıların yoğunlaşmasıyla birlikte 17 Eylül'den itibaren sınır hattına yığılan Kobanêlilerin Kuzey'e geçişleri iki gün boyunca engellenmiş, 2 gün mayınlı arazilerde aç ve susuz güneşte bekletilen Kobanêliler önce biber gazına maruz kalmış ardından geçişlerine izin verilmişti.
Hükümetin Kobanê tutumu kamuoyunda eleştiri konusu olunca hükümet tarafından yapılan açıklamalarda, Kobanêlilere kucak açtık ifadeleri kullanıldı. Ancak Kobanêlilerin çoğunluğu Suruç Belediyesi tarafından kurulan çadırlarda kalırken, AFAD'a bağlı çadır kentlerde ise 5 bin kişi barınıyor.
Önce gözaltı sonra sınırdışı
IŞİD'in saldırıları 5 Ekim gecesinde yoğunlaşınca Kobanê'de kalmaya devam edenler Kanton Yönetimi tarafından can güvenliği dolayısıyla tahliye edildi. Mürşitpınar Sınır Kapısı'ndan aralarında hamile kadınların, çocukların, yaşlıların ve 20 gazetecinin de bulunduğu 334 Kobanêli, Suruç'a geçince 'ileri gözetim' adı altında gözaltına alındı. Önce Suruç Fen Lisesi'ne götürülen Kobanêliler daha sonra kapalı spor salonu'nda günlerce gözaltında tutuldu. Ankara'dan gelen özel bir ekip tarafından sorgulanan 334 Kobanêli, sağlıksız yaşam koşullarının yanı sıra şiddet ve hakarete de maruz kaldıklarını söyledi. Hükümetin tutumuna karşılık Kobanêliler açlık grevlerine başlarken 64'ü Kobanê'ye dönmek istediklerini belirtterek Kobanê'ye geri döndü.
Urfa Barosu avukatlarından Emin Baran uluslararası hukuk kurallarına göre, göç eden sığınmacılara insani şartlar sağlamak zorunda olduğunu söylüyor. İnsani yaşam koşulları sağlandıktan sonra, ölüm riskinin olduğu yere dönmek istediklerinde talepleri kabul edilir. Ancak 64 Kobanêli 'insani yaşam koşulları sağlanmadığı gerekçesi ile' ölüm riskinin olduğu Kobanê'ye dönmek istediğini iddia etti ve uluslararası hukuk kuralllarına göre sınırdışı edlmiş sayılıyor. 64 Kobanêli'den sonra 47 Kobanêli daha aynı gerekçeyle Kobanê'ye döndü.
Sözkonusu dönemde bölgede bulunan HDP Şırnak Milletvekili Faysal Sarıyıldız, gözaltındaki Kobanêlilerin 'Bu durumu yaşayacağımıza, dönelim IŞİD bizi kessin daha iyi. Bu onursuzluğu yaşayacağımıza Kobanê'de ölelim' dediklerini ifade etti.
Sarıyıldız Kobanêli mültecilerin durumu ile ilgili olarak şunları dedi; Bu insanlar hakkında bir sürü araştırma yapıldı. Araştırmalar sonucunda bu insanların YPG ile bir ilişkileri olmadığı anlaşılınca bu insanları tekrar geri göndermek istediler. Valilikle tekrar görüştük ancak, valilik her halükarda birilerinin gitmesi gerekiyor dedi. Biz de Kobanê'den gelen arkadaşlarla görüştük. Gitmek isteyen varsa gidebilir dedik. Onlar da bu duruma çok öfkelendiler. Bunlardan gönüllü olan 63 kişi gece Kobanê'ye geri döndü. Geri kalanlar hala gözaltında tutuluyor.''
Sınırdışı edilen 64 Kobanêli döner dönmez IŞİD'in yoğun bombardımanıyla karşılaştı. Sınırdışı edildiği gün bombardıman sırasında 16 yaşındaki H. M. isimli Kobanêli genç ağır yaralandı.
İzinli gelen yaralılara gözaltı-tutuklama
Öte yandan çatışmaların başladığı ilk dönemlerden itibaren Kobanê'de yaralanan Kürt savaşçılarının tedavileri de Türkiye'de görülmeye başlandı. Ancak 6-7 Ekim olaylarından sonra Kobanêlilere ve sınırdakilere yönelik hükümetin sert tutumu sonrası yaralılar gözaltına alınmaya başlandı. Kobanê'de 3 aydır süren çatışmalar sırasında Türkiye'ye geçen aralarında yaralılarında bulunduğu yaklaşık 200 kişi gözaltına alınırken 41 kişi Terör örgütüne üye olmak iddiasıyla tutuklandı.
Yaralılar 48 saat gözaltında bekletildi
Geçtiğimiz günlerde Urfa'da hastanede tedavi gördükten sonra evde tedavilerine devam edilen ve AFAD kayıtları bulunan 9 Kobanêli ve kaldıkları evin sahibi Mustafa Çiçek gözaltına alındı. Aralarında acil ameliyat edilmesi gereken yaralıların ve çocukların da bulunduğu 10 kişi 48 saat boyunca gözaltında tutulduktan sonra adliyeye sevk edildi. Adliyeye sevk edilen yaralılardan 4'ü ve ev sahibi Mustafa Çiçek terör örgütüne üye olmak ve terör örgütüne yardım ve yataklık suçu işlemek iddiasıyla tutuklandı. Mürşitpınar Sınır Kapısı'ndan Türkiye'ye tedaviye gelen Kobanêli yaralılar Sağlık Bakanlığına ait ambulanslarla hastaneye sevk edilirken AFAD kayıtları yaptırıldığı için de Devlet Hastanelerinde tedavi edildiler. Ancak özellikle IŞİD'in 28 Kasım'da bomba yüklü araçla Kobanê'ye yönelik intihar eylemi girişiminde bulunmasının ardından Kobanêlilere yönelik sert tutum sergileyen yetkililer bu kez yaralıları kayıtları olduğu halde önce gözaltına aldı. Ardından terör örgütü adı altında tutukladı. Ancak TCK'nın 314/2 maddesi gereğince tutuklanan Kobanêliler için 7,5 ila 15 yıl arasında hapis cezası istendi. Mahkeme kararında Terör örgütü PYD'ye üye oldukları gerekçe olarak gösterildi.
Yaralılara makul şüpheli ve tehlikeli gözaltı
AFAD kayıtları bulunan ve hastanelere kayıt yaptırdıktan sonra tedavilerine başlanan Kobanêli yaralılara yönelik gözaltı işkencesi son olarak yine Urfa'da yaşandı. Mürşitpınar Sınır Kapısı'ndan izinle giren ve Urfa'da tedavi gören Şex Nebi Mihemedi, 2 refakatçi ve DBP İl çalışanı makul şüpheli ve tehlikeli görüldükleri gerekçeyle gözlatına alındı. Tedavi gördükleri devlet hastanesinden sedye ile gözaltına alınan yaralıların yanı sıra hayati tehlikesi bulunan Kobanêliler de aynı gerekçeyle gözaltına alındı. Hemen her gün gözaltı tehdidiyle karşı karşıya olan Kobanêlilerin kullandıkları ilaçlar ve tekerlekli sandalyeler de delil sayıldı. 48 Saat boyunca gözaltında tutulan Kobanêliler serbest bırakılırken kentte sınırdışı edilme tehlikesinin yanı sıra hemen her gün hastaneden ve barındıkları evden benzer gerekçelerle gözaltına alınma tedirginliği yaşıyor.
Maraş'tan da sürüldüler
Sınırdışı edilme tehlikesi son olarak Maraş'ta yaşandı. Suriye'den göç edip Maraş'ta yaşamaya başlayan Suriyeli sığınmacılara yönelik geçtiğimiz yaz linç kapmanyası başlatılan Maraş'ta bu kez aynı durum Kobanêliler için yaşandı. Suriyeli sığınmacılar için, Suriyelileri istemiyoruz diyen ırkçı gruplar, kentte yaşanan gerginliklerden Suriyelileri sorumlu tutarak hem linç etmek istemiş hem de kentten gitmeleri için eylem yapmışlardı. 'Suriyeli' öfkesinin dindiği Maraş'ta bu kez Kobanêlilerin kentten göç ettirilmeleri için Valilik ve Emniyet Müdürlüğü ortak çalışma yürüttü. Maraş'a göç eden ve burada mevsimlik tarım işçisi olarak çalışan Kobanêliler gece yarısı Maraş Valiliği'nin talimatıyla polis zoruyla kentten çıkartıldı. Çoğu çocuk 150 kişi günlük 20 TL'ye çalıştıkları Maraş'ta polisin Çıkın buradan, burada kalamazsınız, kenti hemen terk edin tehdidiyle karşılaşan Kobanêlilerin aldıkları çadırlara da el konuldu. Gece yarısı Maraş'tan, Suruç'a gönderilen Kobanêliler sınır dışı edilme tehlikesiyle karşı karşıya.
