ZEKİ DARA / YÜKSEKOVA HABER
HAKKARİ - 1995 yılında güvenlik gerekçesi ile boşaltılan Çukurca'ya bağlı olan ve o dönemde 500 hanesi bulunan yaklaşık 6 bin 500 nüfuslu Uzundere (Ertuş) beldesi sakinleri 20 yıl sonra köylerine dönmek istiyor.
Çatışmalı süreçte Çukurca ilçe merkezinde bir YİBO'ya daha sonra sırasıyla, Çanaklı köyü, Yeni Doğanlı Köyü ve Yüksekova'daki Doğanlı Kampı'nda zorunlu ikametgaha tabi tutulan belde sakinleri sonraki yıllarda Van'a ve çevre ilçelere göç ederek zorunlu yolculuklarına devam ettiler. ,
Yerleştirildikleri zorunlu ikametgahlarında oldukça zor şartlarda mücadele veren belde sakinleri silahların susması ile birlikte artık köylerine dönmek ve rahat bir hayat yaşamak istiyorlar.
Köylüler belediye statüsündeki Uzundere'yi terk ettikten üç yıl sonra yani 1998'de bu statünün feshedilerek beldenin kapanması ve evlerinin yıkılması nedeniyle devletin zararlarını karşılamasını ve köye dönüşün önünü açmasını istiyorlar.
Ancak, resmen askeri yasak bölge olmadığı halde belde sakinleri beldelerine dönemezken, köy sakinlerinin zararlarının karşılanması için valiliğe yaptığı başvurularda ise köyde 'güvenlik' riski yok denilerek ret ediliyor.
Kapandığı dönemde belde belediye başkanı olan Şaban Alkan, 20 yılda büyük zorluklar yaşadıklarını ancak çözüm süreci ile birlikte bölgenin rahatlamasının ardından köylerine dönmek istediklerini söyledi.
Köyün temel sorunlarının çözülmeden dönüşün imkansız olduğunu anlatan Alkan, köylerine dönüşün şartlarının sağlanması için Hakkari Valiliği, İçişleri Bakanlığı ve Başbakanlığa başvuruda bulunduklarını belirtti.
Alkan, şunları söyledi: Köye dönüş için ilk etapta yol, su, elektrik, okul ve sağlık ocağı gibi temel sorunların çözülmesi gerekir. Hakkari Valiliği, İçişleri bakanlığı ve başbakanlığa resmi başvurularımız oldu. Biz orada yaşayabilmenin koşullarının sağlanmasını istiyoruz. Evlerimizin yapılmasını da istemiştik. Ancak bize tazminatınız ödendiği için bu taleplerinizin karşılanmayacağı söylendi
2004 yılında yürürlüğe giren zarar ve ziyanların karşılanması ile ilgili yasadan yararlandıklarını belirten köy sakinleri, zararlarının tamamen karşılanmadığını savunuyorlar.
Hakkari Valiliği bünyesinde kurulan zarar ziyan tespit komisyonun 1995- 2006 yılları arasındaki zararları karşıladığını anlatan eski köy muhtarı Taha Korkmaz, kendilerine verilen tazminatların gülünç rakamlar olduğunu bununda Uzundere sakinlerinin acısını körüklediğini belirtti.
20 yıl sonra göç ettikleri köylerine dönmek istediklerini anlatan eski muhtar Korkmaz, devletin köyde asgari yaşam koşulları sağlamadığı için köylerine dönemediklerini söyledi.
2014 yılında zararlarının tazmini için yatıkları başvurunun, köy sakinlerinin köylerine dönmelerinin önünde yasal ve fiili hiçbir engel bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiğine dikkat çeken Korkmaz, defalarca köye gitme girişimlerinin askerler tarafından 'Güvenlik' gerekçesi ile engellendiğini kaydetti.
Devletin acılarına kayıtsız kaldığını belirten Korkmaz, komisyonun köyde güvenlik sıkıntısı olmadığına dair kararı ile pratikte karşılaştıkları durumun büyük bir çelişki olduğuna işaret ederek bu tutumun devlet ile vatandaş arasındaki güven ilişkisine gölge düşürdüğünü söyledi.
Çatışmalı süreçte harabeye dönen köylerinin devlet desteğiyle inşa edilmesini isteyen Korkmaz, köyün mayınlardan arındırılmadan, köy sakinlerinin güvenlik kaygılarını gidermeden Uzunderelilerin köylerine dönmelerini beklemenin eşitlik ilkesine aykırı olacağını sözlerine ekledi.
Öte yandan Hakkari Valiliği bünyesindeki 3 Nolu Zarar Tespit Komisyonu 7 Ocak 2015 tarihinde aldığı bir karar ile Uzundere Köyü ve bağlı mezralarına dönülmesinin önünde her hangi bir engelin bulunmadığı gerekçesi ile köy sakinlerinin avukatları aracılığı ile tazminat için yaptığı başvuruyu ret etti.
