Dünyanın tüm sınır coğrafyalarında yaşanan bir durumdur, komşu ülke halklarının sınır olma halinden yararlanma. Karşılıklı ziyaret ve karşılıklı ticaret vazgeçilmez bir durumdur.
Turizm ülkemiz için çok önemli ekonomik bir hareket olarak değerlendiriliyor. Turist sayısının ve turizmden elde edilen gelirin arttırılması için var gücümüzle çalışıyoruz. Turizm ülkemizin tarihi ve turistlik yerlerini ziyaret etmenin yanında asıl olarak ticari ve ekonomik olarak ülkemizde yapılan alışveriştir. Ekonominin sağlıklı işleyişinde turistler tarafından yapılan alışveriş çok önemlidir. Ülkemizin dış siyasetine göre gelen turist sayısı ve turist portföyü değişiklik göstermektedir. Tüm bu değişkenler içinde sürekli artış gösteren ise İranlı turist sayısı ve onların sağladığı gelir artışıdır.
Türkiye'ye uzun sürekli tatil için gelen İranlılar yanında, günü birlik ticaret ve alışveriş için gelenlerde çok önemlidir. Türkiye'ye İranlı turist girişinin en çok olduğu sınır kapısı ile Gürbulak-Bazardan sınır kapısıdır. Bu sınır kapısı İran'ın batıya açılan en büyük ve en önemli sınır kapısıdır.
Yazımın başında belirttiğim gibi Dünya'nın tüm sınır coğrafyalarında yaşanan bu karşılıklı ticaret ve ziyaret kültürü sınır boylarında yer alan köy ve ilçelerin gelişimine önemli bir katkı sağlamaktadır. Türkiye ve İran açısından olaya baktığımızda Gürbulak, Doğubayazıt, Maku ve Bazargan gibi yerleşim yerlerinin gelişmişliği ortadadır. Bu ticaretin ekonomideki çarpan etkisini buralarda görebiliriz.
Türkiye'nin yeni turizm konsepti İran ve Rusya üzerinden şekillenmektedir. İki komşu ülkenin turizme ve turizmden elde edilen ve edilecek olan gelire katkısı çok büyüktür. Türkiye turizmi genel anlamda Avrupalı turist anlayışına göre şekillenmişken iki komşu ülke yurttaşları Avrupalı turiste gösterilen özen ve itibardan mahrum bırakılmaktadır. Avrupalı turistten daha çok harcama ve alışveriş yapan Rusya ve İran yurttaşları Türkiye turizmi için çok çok önemlidir.
Özellikle İranlı turistlere ve günü birlik ticaret için ülkemize gelen İranlılara, komşuluk ve dostluk ilişkilerine yakışmayan davranış ve anlayış şikâyetlere ve sızlanmalara neden olmaktadır. Güvenlikçi bir yaklaşımla yurttaşına ve misafirlere(turistlere) kötü yaklaşımdan bir an önce vazgeçilmelidir. Karşılıklı ziyaret ve ticaretin zenginleştireceği halkların devletlerine olan güveni ve inancı artacaktır. Yoksulluk ve çaresizliğin beslediği terörden kurtulmanın en önemli yolu yoksulluğun ve çaresizliğin ortadan kaldırılmasıdır. Yaşanan sorunların, aşağılamanın ve kötü davranışın sebebini fiziksel ve binasal yetersizliğe bağlamanın da anlamı yoktur.
İranlı turistlerin bölgeye ve ülkemize sağladığı katkı göz önüne alınarak, bizlere yakışan bir anlayışla yeni bir yapılanmanın yolarını arayıp bulmamız gerekiyor. Yoksa yarın çok geç olabilir. Bu ticareti ve bu insanları yok sayarak görmezden gelerek sorunları çözemeyiz. Yasal ve meşru ticaretin önünün açılması kaçakçılığı da önleyici bir unsur olacaktır.
Barış Hakan KARAYAVUZOĞLU
